{"id":9530,"date":"2017-10-27T21:35:36","date_gmt":"2017-10-27T19:35:36","guid":{"rendered":"http:\/\/zskarlino.pl\/?p=9530"},"modified":"2017-11-01T21:43:16","modified_gmt":"2017-11-01T20:43:16","slug":"niezlomny-w-slowie-czyli-wolnosc-slowa-w-prl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zskarlino.pl\/?p=9530","title":{"rendered":"\u201eNiez\u0142omny w s\u0142owie\u201c, czyli wolno\u015b\u0107 s\u0142owa w PRL"},"content":{"rendered":"<div class='fotorama--wp' data-size='large'data-link='file'data-ids='9531,9532,9533,9534'data-itemtag='dl'data-icontag='dt'data-captiontag='dd'data-columns='0'data-width='750'data-auto='false'data-max-width='100%'data-ratio='1.7772511848341'>\n\t\t<style type=\"text\/css\">\n\t\t\t#gallery-1 {\n\t\t\t\tmargin: auto;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-item {\n\t\t\t\tfloat: left;\n\t\t\t\tmargin-top: 10px;\n\t\t\t\ttext-align: center;\n\t\t\t\twidth: 100%;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 img {\n\t\t\t\tborder: 2px solid #cfcfcf;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-caption {\n\t\t\t\tmargin-left: 0;\n\t\t\t}\n\t\t\t\/* see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php *\/\n\t\t<\/style>\n\t\t<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-9530 gallery-columns-0 gallery-size-thumbnail'><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22850434_1418936124841842_1322055773_o.jpg' data-full='https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22850434_1418936124841842_1322055773_o.jpg' rel=\"lightbox[9530]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22850434_1418936124841842_1322055773_o-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22851215_1418936188175169_125118660_o.jpg' data-full='https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22851215_1418936188175169_125118660_o.jpg' rel=\"lightbox[9530]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22851215_1418936188175169_125118660_o-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22882517_1418936164841838_932013080_o.jpg' data-full='https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22882517_1418936164841838_932013080_o.jpg' rel=\"lightbox[9530]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22882517_1418936164841838_932013080_o-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22883908_1418936168175171_981321446_o.jpg' data-full='https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22883908_1418936168175171_981321446_o.jpg' rel=\"lightbox[9530]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/zskarlino.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/22883908_1418936168175171_981321446_o-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl>\n\t\t<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">W Zespole Szk\u00f3\u0142 w Karlinie odby\u0142a si\u0119 lekcja nt. piosenki literackiej, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym punktem by\u0142o spotkanie z panem Leszkiem W\u00f3jtowiczem\u00a0\u2013 pie\u015bniarzem, poet\u0105, gitarzyst\u0105 i kompozytorem zwi\u0105zanym od lat z Piwnic\u0105 pod Baranami; bardem Solidarno\u015bci, kt\u00f3ry jako \u201eniez\u0142omny w s\u0142owie\u201d opowiada\u0142 o piosence literackiej z perspektywy tw\u00f3rcy trudnych czas\u00f3w. Wprowadzeniem do lekcji by\u0142a kr\u00f3tka pogadanka na ten temat pani Renaty Jagu\u015bcik-Rudnickiej; poni\u017cej tre\u015b\u0107 pogadanki.<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">Poezja to balsam na sko\u0142atane serce wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Liryka to pewien specyficzny spos\u00f3b ukszta\u0142towania tekstu, kt\u00f3ry nie powtarza si\u0119 w \u017cadnym innym rodzaju literackim. Kiedy m\u00f3wimy o j\u0119zyku poezji, to powinna si\u0119 nam zawsze nasuwa\u0107 na my\u015bl metafora tak zwanej brudnej szyby. J\u0119zyk epiki, czyli powie\u015bci, opowiada\u0144 czy nowel, to j\u0119zyk czystej szyby. Co to znaczy? Kiedy patrzymy przez okno i widzimy domy, ulice, ludzi czy jakikolwiek inny krajobraz, to znaczy, \u017ce kto\u015b dobrze wype\u0142ni\u0142 sw\u00f3j obowi\u0105zek i dobrze umy\u0142 okno \u2013 podobnie jest z j\u0119zykiem. Epika s\u0142u\u017cy opowiadaniu wydarze\u0144 i traktuje j\u0119zyk jak pewien no\u015bnik informacji. Liryka traktuje j\u0119zyk zupe\u0142nie inaczej. J\u0119zyk poezji \u2013 brudna szyba \u2013 ma zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119. Zanim dojrzymy, co dok\u0142adnie jest za oknem, najpierw zobaczymy brud na szybie. Oczywi\u015bcie to tylko przeno\u015bnia, poniewa\u017c jakkolwiek brud na szybie to raczej znak jakich\u015b zaniedba\u0144, o tyle w poezji jest to zjawisko po\u017c\u0105dane. J\u0119zyk ma zwraca\u0107 na siebie uwag\u0119, ma stawa\u0107 si\u0119 dla odbiorcy wyzwaniem, ma zatrzyma\u0107 i skupi\u0107 jego uwag\u0119, zmusi\u0107 go do intelektualnego wysi\u0142ku. Poezja pe\u0142na jest trop\u00f3w stylistycznych \u2013 metafor, epitet\u00f3w, por\u00f3wna\u0144, anafor, epifor, przerzutni, hiperbol, synestezji i innych \u2013 kt\u00f3re maj\u0105 za zadanie ukry\u0107 pod warstw\u0105 pi\u0119knie ukszta\u0142towanego s\u0142owa, g\u0142\u0119bokie przes\u0142anie, kt\u00f3re \u2013 wed\u0142ug mnie \u2013 zawsze ma za zadanie przede wszystkim poruszy\u0107 strun\u0119 w sercu odbiorcy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">J\u0119zyk poezji jest jej najpot\u0119\u017cniejszym narz\u0119dziem, poniewa\u017c powoduje, \u017ce te utwory mog\u0105 o wielu sprawach m\u00f3wi\u0107 nie wprost. T\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 liryki poeci wykorzystuj\u0105 od zawsze, ale daje to wymierne korzy\u015bci tw\u00f3rcom pisz\u0105cym w pa\u0144stwach o ustrojach totalitarnych, gdzie niewiele mo\u017cna powiedzie\u0107 wprost. Zawi\u0142y j\u0119zyk poezji z du\u017c\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 wymyka si\u0119 bowiem cenzurze.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W polskiej literaturze poezja szczeg\u00f3lne miejsce zajmuje od co najmniej dwustu lat \u2013 po utracie niepodleg\u0142o\u015bci w 1795 roku sta\u0142a si\u0119 ona no\u015bnikiem \u015bwiadomo\u015bci narodowej, na niej spoczywa\u0142 obowi\u0105zek kszta\u0142towania postaw obywatelsko-patriotycznych, w niej w\u0142a\u015bnie Polacy poszukiwali pocieszenia w najbardziej dramatycznych momentach swej historii.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Druga po\u0142owa XX wieku ponownie postawi\u0142a przed polsk\u0105 poezj\u0105 ogromne wyzwanie. Koniecznym jest uzmys\u0142owienie sobie faktu, \u017ce poezja ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybszego ni\u017c inne formy artystycznego pi\u015bmiennictwa reagowania na bie\u017c\u0105ce wydarzenia, tote\u017c poeci reagowali i trafiali prosto w serca zatroskanych o przysz\u0142o\u015b\u0107 swoj\u0105 i swojego pa\u0144stwa odbiorc\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na funkcjonowanie w Polsce do 1989 roku G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Kontroli Publikacji i Widowisk, kt\u00f3ry w zasadzie zajmowa\u0142 si\u0119 tylko tym, by decydowa\u0107, co i w jakiej formie wchodzi\u0142o do obiegu publicznego, dzia\u0142alno\u015b\u0107 swoj\u0105 rozwija\u0142y tak zwane wydawnictwa podziemne zajmuj\u0105ce si\u0119 wydawaniem utwor\u00f3w w nak\u0142adach od kilkunastu kopii, do kilku, a nawet kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy egzemplarzy. Wydawnictwa drugiego obiegu w Polsce zacz\u0119\u0142y si\u0119 ukazywa\u0107 w po\u0142owie lat 70. XX w., by\u0142y one inspirowane powstaj\u0105cymi w\u00f3wczas niezale\u017cnymi organizacjami i partiami politycznymi. W latach 1980-1981 na rynku funkcjonowa\u0142o oko\u0142o 160 wydawnictw i drukarzy, kt\u00f3rzy wydali og\u00f3\u0142em oko\u0142o 2,5 tysi\u0105ca tytu\u0142\u00f3w ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Przeszkod\u0105 na drodze do swobodnego tworzenia poezji by\u0142a cenzura. Cenzur\u0119 oczywi\u015bcie przed spo\u0142ecze\u0144stwem ukrywano. Kontrola wszelkich publikacji by\u0142a wyj\u0105tkowo drobiazgowa, sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z czterech etap\u00f3w \u2013 kontroli wst\u0119pnej i wyra\u017ceniu zgody na sk\u0142ad, nast\u0119pnie kontroli faktycznej materia\u0142u z\u0142o\u017conego, potem kontroli ponownej i wreszcie kontroli wt\u00f3rnej, kt\u00f3rej przedmiotem by\u0142a analiza materia\u0142u opublikowanego. Swoistym paradoksem w historii cenzury w Polsce Ludowej by\u0142o to, \u017ce kontroli podlega\u0142y tak\u017ce wznowienia i kolejne wydania prac, kt\u00f3re wprawdzie ju\u017c wcze\u015bniej poddane by\u0142y cenzurze i uzyska\u0142y zgod\u0119 na ukazanie, ale ze wzgl\u0119du na zmieniaj\u0105ce si\u0119 priorytety polityczne i propagandowe mog\u0142y budzi\u0107 zastrze\u017cenia w\u0142adz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W utwory poetyckie ingerowano na r\u00f3\u017cne sposoby \u2013 g\u0142\u00f3wnie z powodu tematyki politycznej; je\u017celi w wierszu dostrze\u017cono jakiekolwiek nawi\u0105zania do \u201esytuacji bie\u017c\u0105cej\u201d, nie by\u0142 on dopuszczany do publikacji. Cenzor podczas lektury odnosi\u0142 si\u0119 do sytuacji spo\u0142eczno-politycznej, gospodarczej, kulturalnej lub do uwarunkowa\u0144 historycznych \u2013 wykre\u015blano wtedy pojedyncze s\u0142owa, ca\u0142e fragmenty, a niekiedy w og\u00f3le nie dopuszczano utworu do publikacji. Teksty zatrzymywane by\u0142y ze wzgl\u0119du na tematyk\u0119 \u2013 \u00a0na przyk\u0142ad te, kt\u00f3re nawi\u0105zywa\u0142y do kwestii politycznych \u2013 totalitaryzmu, uwi\u0119zienia, powsta\u0144 narodowych, drugiej wojny \u015bwiatowej czy okupacji, ale tak\u017ce te o wymowie uniwersalnej \u2013 B\u00f3g, z\u0142o czy dobro.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Na zako\u0144czenie jeszcze jedna wa\u017cna refleksja. Liryka to utwory, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym tematem s\u0105 prze\u017cycia wewn\u0119trzne. Jej nazwa jednak wywodzi si\u0119 od nazwy starogreckiego instrumentu \u2013 liry \u2013 przy kt\u00f3rej akompaniamencie antyczni poeci \u015bpiewali swoje pie\u015bni. To pie\u015b\u0144, \u015bpiew jest piastunk\u0105 wszystkiego, co znamy jako poezj\u0119. To od gry i \u015bpiewu wywodzi si\u0119 wszystko to, co dzi\u015b okre\u015blamy mianem wiersza. Warto wi\u0119c, gdy s\u0142yszymy o poezji \u015bpiewanej lub piosenki literackiej, u\u015bwiadamia\u0107 sobie, \u017ce to odwo\u0142anie do \u017ar\u00f3de\u0142 poezji, kt\u00f3re nios\u0105 ze sob\u0105 przekaz wzmocniony dodatkowo, kt\u00f3ry \u2013 maj\u0105c wi\u0119kszy potencja\u0142 przetrwa\u0107 w przekazie ustnym \u2013 pozostaje w \u015bwiadomo\u015bci odbiorcy na d\u0142ugo, ju\u017c bowiem Mickiewicz pisa\u0142: \u201eP\u0142omie\u0144 rozgryzie malowane dzieje, Skarby mieczowi spustosz\u0105 z\u0142odzieje, Pie\u015b\u0144 ujdzie ca\u0142o\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W Zespole Szk\u00f3\u0142 w Karlinie odby\u0142a si\u0119 lekcja nt. piosenki literackiej, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym punktem by\u0142o spotkanie z panem Leszkiem W\u00f3jtowiczem\u00a0\u2013 pie\u015bniarzem, poet\u0105, gitarzyst\u0105 i kompozytorem zwi\u0105zanym od lat z Piwnic\u0105 pod Baranami; bardem Solidarno\u015bci, kt\u00f3ry jako \u201eniez\u0142omny w s\u0142owie\u201d opowiada\u0142 o piosence literackiej z perspektywy tw\u00f3rcy trudnych czas\u00f3w. Wprowadzeniem do lekcji by\u0142a kr\u00f3tka pogadanka na &hellip; <\/p>\n<p><a class=\"more-link btn\" href=\"https:\/\/zskarlino.pl\/?p=9530\">Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-9530","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wydarzenia","item-wrap"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9530","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9530"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9535,"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9530\/revisions\/9535"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zskarlino.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}